CCS – BeMelaB

Uzun süredir yapay zekâ platformlarından destek alarak geliştirdiğim temel bir BASIC yorumlayıcısı üzerinde çalışıyorum. Bu yorumlayıcıya yaZeka adını verdim.

yaZeka yalnızca BASIC komutlarını çalıştıran bir sistem değil; aynı zamanda trigonometrik işlemleri destekleyen, parantezli matematiksel ifadeleri doğru şekilde çözebilen bir hesap makinesi gibi de çalışıyor. Bu yönüyle hem klasik BASIC mantığını hem de gelişmiş matematiksel ifade işleme yeteneğini bir araya getiren bir yapı ortaya çıkmış oldu.

Projeyi denemek, incelemek ve geliştirmek isteyenler için Wokwi bağlantısını da aşağıda paylaşıyorum:

Wokwi bağlantısı:
https://wokwi.com/projects/444984063919244289

Matematiksel ifade desteği

yaZeka’nın en dikkat çekici özelliklerinden biri, matematiksel ifadeleri infix biçiminden postfix biçimine dönüştürerek hesaplayabilmesi. Bu sayede işlem önceliği, parantez yapısı ve fonksiyon kullanımı doğru biçimde yorumlanabiliyor.

Örneğin aşağıdaki ifadeyi doğrudan komut kutusuna yazarsanız, program sonucu anında hesaplayacaktır:

((sinh(10)*cos(pi/4)^e)/log(e*pi))/(pi^3)

İfadeyi yazmadan önce prec 15 komutunu girerseniz, hesaplama sonucunun virgülden sonra kaç anlamlı basamakla gösterileceğini belirleyebilirsiniz. Bu örnekte görmeniz gereken sonuç şu şekildedir:

148.650408170443483

İsterseniz bu sonucu farklı bir hesap makinesiyle de kontrol edebilirsiniz.

Değişken atama desteği

yaZeka ile matematiksel ifadeleri değişkenlere atamak da mümkün. Bu sayede yorumlayıcı yalnızca anlık hesaplamalar yapmak için değil, aynı zamanda daha düzenli ve programlama mantığına yakın kullanım için de uygun hâle geliyor.

Örneğin:

x=cos(pi/3)+sin(pi/5)

Bu tür bir kullanım, matematiksel işlemleri daha esnek ve tekrar kullanılabilir hâle getiriyor.

BASIC program örneği

Sistem klasik BASIC tarzında küçük programlar yazmaya da imkân veriyor. Örneğin aşağıdaki program, e sayısını yaklaşık olarak hesaplamak için kullanılabilir:

10 FOR I=1 TO 1000
20 R=(1+1/I)^I
30 NEXT I
40 PRINT R

Bu örnek, yorumlayıcının yalnızca tek satırlık işlemler için değil; döngü, değişken ve çıktı mantığı içeren BASIC programları için de kullanılabildiğini gösteriyor.

Projenin gelişim süreci

Aslında bu projeye yaklaşık üç yıl önce, ChatGPT’nin ilk çıktığı dönemlerde başlamıştım. O günden bugüne bu programı geliştirmeye devam ediyorum. Bu süreçte farklı yapay zekâ platformlarından yararlanarak projeyi adım adım bugünkü hâline getirdim.

Çalışmalarımın bir kısmını ChatGPT’de başlattım, daha sonra AI Studio’da devam ettirdim. Ortaya çıkan programı Claude’a vererek daha detaylı bir geliştirme yaklaşımı oluşturmaya çalıştım. Sonrasında bazı hataları düzeltmek için tekrar farklı araçlardan destek aldım. En son aşamada da hatalı sürümü Cursor ile yeniden işleyerek şu anki duruma ulaştırdım.

Bu üç yıllık süreç benim için yalnızca bir yazılım geliştirme deneyimi olmadı. Aynı zamanda yapay zekâların kod yazma, hata ayıklama ve proje geliştirme becerilerinin zaman içinde nasıl ilerlediğini birebir gözlemlediğim çok öğretici bir süreç oldu.

Donanım uyumluluğu

yaZeka yorumlayıcısı, Arduino ve ESP32 tabanlı donanımlar üzerinde çalışabilecek şekilde geliştirilmiştir. Bununla birlikte, sahip olduğu esnek yapı sayesinde istenildiğinde farklı işlemci mimarilerine de uyarlanabilir. Bu yönüyle yalnızca belirli bir donanımla sınırlı kalmayan, farklı gömülü sistem projelerine adapte edilebilecek bir altyapı sunmaktadır.

Sıradaki hedef: daha gelişmiş bir yorumlayıcı

Şu anda bu yapının üzerine çok daha gelişmiş yeni bir BASIC yorumlayıcısı geliştiriyorum. Yeni sürümün hem daha hızlı çalışmasını hem de gömülü sistemler üzerinde daha verimli kullanılabilmesini hedefliyorum.

Yeni sürümde yalnızca performans artışı hedeflemiyorum. Aynı zamanda, retro bilgisayarların BASIC komut setlerinden faydalı olabilecek komutları da yaZeka’ya eklemeyi planlıyorum. Hatta bu yeni yapı; C, PureBasic ve Liberty BASIC gibi dillerden de esinlenecek. Böylece gömülü sistemler üzerinde çalışabilecek, daha kapsamlı, daha esnek ve daha güçlü bir BASIC ortamı oluşturmayı amaçlıyorum.

Ayrıca yeni yorumlayıcının daha fazla komut desteklemesi, daha yüksek performans sunması ve daha esnek bir mimariye sahip olması için çalışmalarımı sürdürüyorum.

Geliştirme sürecinin büyük bölümünü Claude üzerinde yürütüyorum. Hedefim, mevcut yapının çok daha güçlü, daha hızlı ve daha yetenekli bir sürümünü ortaya çıkarmak.

Sonuç

yaZeka, uzun süredir emek verdiğim ve gelişimini heyecanla sürdürdüğüm bir proje. Hem BASIC yorumlayıcısı hem de matematiksel ifade çözücüsü olarak çalışabilmesi, bu projeyi benim için oldukça özel bir noktaya taşıyor.

Bu proje benim için yalnızca teknik bir çalışma değil; aynı zamanda yapay zekâ destekli yazılım geliştirmenin yıllar içinde nasıl değiştiğini ve olgunlaştığını gözlemlediğim kişisel bir deneyim de oldu.

Denemek, incelemek ya da fikir vermek isteyenler için proje bağlantısını tekrar bırakıyorum:

Wokwi:
https://wokwi.com/projects/444984063919244289

Görüş, öneri ve katkılara her zaman açığım.

Bu bölümdeCCS PIC C derleyicisi ile kesmelerin kullanımı gösterilecektir.
TIMER0 kesmesi kullanarak hassas bir şekilde bir LED’i yakıp söndürebiliriz. TIMER0 8 bit bir sayıcıdır.
PIC kesmesinin her 1 ms gerçekleşmesini istersek
setup_timer_0(RTCC_INTERNAL|RTCC_DIV_16|RTCC_8_BIT);
ile frekans önbölücü 16′ ya ayarlanır, PIC kendi içinde de otomatik olarak 4′ e bölmektedir,
böylece hesap (16000000Hz/16)/4=250000Hz olur
Kesmeye bir kere giriş süresi 1/250000 sn’ dir, yani kesme her 0.000004 sn’de gerçekleşir.
her 1ms’ de kesme gerçekleşmesi için TIMER0 sayaç 250 kez sayması gerekir (0.000004*250=1ms).
Bunun içinde main ve kesme rutininde
set_timer0(5);
komutu yerleştirilir.
Kesme rutini işlendikten sonra en son set_timer0(5); komutu işletir ön sayıcıyı tekrar kurulmuş olur.
Eğer sayaç önyükleme = ise Sayaç 0 dan 255′ kadar sayar, bu komutla sayaç 5 ten 255′ e kadar sayar 255′ ten 0’a geçişte kesme gerçekleşir.

Öncelikle PIC işlemcinin 16MHz de çalışacak şekilde ayarlanır.

Bu durumda:

short toggleled;
unsigned int16 ledcounter;
void main()
{
 setup_adc_ports(NO_ANALOGS|VSS_VDD);
 setup_timer_0(RTCC_INTERNAL|RTCC_DIV_16|RTCC_8_BIT);
 setup_oscillator(OSC_16MHZ);
 set_tris_c(0x00);
 set_timer0(5);
 enable_interrupts(INT_TIMER0);
 enable_interrupts(GLOBAL);
for(;;){}
}

Aşağıdaki programda kesme rutini verilmiştir

#int_TIMER0
void  TIMER0_isr(void)
{
ledcounter++;
if(ledcounter=150)
{
ledcounter=0;
toggleled^=1;
}
if(toggleled) output_high(PIN_C0);
else output_low(PIN_C0);
set_timer0(5);
clearinterrupt(int_timer0);
}

PIN_C0 pinine bir LED bağlarsak, LED 150 ms yanar ve 150 ms sönük kalır.
Bunu gerçekleştirmek için program her kesme rutinine girince ledcounter sayacını artırır, 150 ye yani 150 ms2 ye eşit ya da büyük olunca
ledcounter sıfırlanır ve toggleled 1 ile XOR’ lanır, XOR işlemi her 150ms de bir toggleled değişkenini 0 dadn 1 e daha sonra 1 den 0 değiştirir.
Bu işlem sonsuza kadar devaö eder.
Eğer toggleled 1 ise LED yanar değilse söner.

Daha sonraki programlama tekniklerinde bu işlemleri daha da kısaltabileceiğimizi veya daha anlaşılabilir hale getirebileceiğimiz göreceğiz.

Dr Süleyman CANAN

Category: CCS

yaZeka: Yapay Zekâ Destekli Geliştirdiğim BASIC Yorumlayıcısı